4 thanh điệu tiếng Trung
Tiếng Trung phổ thông có 4 thanh điệu chính + 1 thanh nhẹ. Cùng một âm tiết nhưng khác thanh là khác nghĩa — nên đọc đúng thanh điệu là phần quan trọng nhất khi học phát âm.
Thanh 1 — Thanh ngang (阴平)
Cao và đều từ đầu tới cuối, giữ nguyên cao độ. Người Việt hình dung như nói kéo dài một nốt cao.
Ví dụ:
Thanh 2 — Thanh sắc đi lên (阳平)
Bắt đầu trung bình rồi vút lên, giống ngữ điệu khi hỏi lại “hả?”.
Ví dụ:
Thanh 3 — Thanh xuống - lên (上声)
Hạ thấp xuống rồi nâng lên, hình chữ V. Khi đứng một mình đọc đầy đủ; trong câu thường chỉ hạ thấp.
Ví dụ:
Thanh 4 — Thanh xuống dứt khoát (去声)
Đổ dốc từ cao xuống thấp gọn, mạnh, như ra lệnh “đi!”.
Ví dụ:
Thanh nhẹ — Thanh nhẹ (轻声)
Đọc ngắn và nhẹ, không ghi dấu. Cao độ phụ thuộc thanh của âm đứng trước.
Ví dụ:
Quy tắc đặt dấu & biến điệu
Quy tắc đặt dấu thanh
Dấu đặt trên nguyên âm chính. Thứ tự ưu tiên: a > o > e > i > u > ü. Nếu i và u đứng cạnh nhau, dấu đặt trên chữ sau (vd: liú, guì). Riêng i có dấu thì bỏ chấm: nǐ.
Biến điệu thanh 3 (3+3)
Hai thanh 3 đứng liền nhau: thanh 3 đầu đọc thành thanh 2. Vd: nǐ hǎo đọc gần như ní hǎo. Khi viết pinyin vẫn giữ nguyên dấu thanh 3.
Biến điệu của 不 (bù)
不 vốn thanh 4 (bù). Khi đứng trước một thanh 4 khác thì đọc thành thanh 2: bú. Vd: 不是 → bú shì, 不要 → bú yào.
Biến điệu của 一 (yī)
一 đọc thanh 1 khi đứng một mình hoặc cuối. Trước thanh 1/2/3 đọc thành thanh 4 (yì); trước thanh 4 đọc thành thanh 2 (yí). Vd: 一起 yì qǐ, 一定 yí dìng.
Luyện gõ pinyin có thanh điệu
Gõ pinyin số-thanh (vd ni3 hao3) theo cấp HSK, chấm đúng/sai realtime.
Mở công cụ luyện gõ →Câu hỏi thường gặp
Tiếng Trung có mấy thanh điệu?
Tiếng phổ thông có 4 thanh điệu chính (ngang, sắc lên, xuống-lên, xuống dứt khoát) và 1 thanh nhẹ. Cùng một âm tiết nhưng khác thanh sẽ mang nghĩa khác nhau, ví dụ mā (mẹ), má (gai), mǎ (ngựa), mà (mắng).
Gõ thanh điệu trên máy tính thế nào?
Khi gõ bằng bộ gõ tiếng Trung, bạn gõ pinyin không dấu rồi chọn chữ Hán — bộ gõ tự xử lý thanh điệu. Khi luyện gõ pinyin có dấu số, bạn thêm số 1-4 sau âm tiết (vd ni3 hao3). Công cụ luyện gõ của trung tâm hỗ trợ cả hai cách.
Người Việt học thanh điệu tiếng Trung có dễ không?
Người Việt có lợi thế vì tiếng Việt cũng có thanh điệu. Thanh 1 gần thanh ngang, thanh 4 gần thanh nặng/huyền đổ xuống. Khó nhất là thanh 3 (xuống rồi lên) — cần luyện nghe và lặp lại nhiều.